กระทะ เป็นหนึ่งในอุปกรณ์ทำอาหารที่แทบทุกครัวต้องมี ไม่ว่าจะเป็นครัวเรือน ร้านอาหาร หรือโรงงานผลิตอาหาร กระทะสามารถใช้ได้กับวิธีปรุงอาหารหลากหลายรูปแบบ ตั้งแต่การผัด ทอด คั่ว จี่ ไปจนถึงการตุ๋นหรือทำอาหารด้วยความร้อนสูง
กระทะแต่ละชนิดมีรูปร่าง วัสดุ และคุณสมบัติแตกต่างกัน การเลือกกระทะให้เหมาะกับเมนูจึงมีส่วนช่วยให้การทำอาหารสะดวกและได้ผลลัพธ์ที่ดีขึ้น
กระทะคืออะไร
กระทะเป็นภาชนะสำหรับปรุงอาหารที่มีพื้นที่กว้างและมีขอบสำหรับป้องกันอาหารหลุดออกจากภาชนะ โดยบางประเภทมีด้ามจับยาว และบางประเภทมีหูจับสองด้าน
รูปแบบของกระทะแตกต่างกันตามลักษณะการใช้งาน เช่น
- กระทะก้นแบน
- กระทะก้นลึก
- กระทะจีนหรือกระทะ wok
- กระทะเคลือบสารกันติด
- กระทะเหล็ก
- กระทะสเตนเลส
- กระทะเหล็กหล่อ
แต่ละชนิดเหมาะกับการทำอาหารแตกต่างกัน
กระทะจีนหรือ Wok
Wok หรือกระทะจีน เป็นกระทะที่มีลักษณะก้นลึกและด้านข้างโค้ง เหมาะกับการผัดอาหารด้วยไฟแรง
ลักษณะของกระทะทำให้สามารถใช้ตะหลิวคลุกอาหารได้ง่าย และสามารถกระจายวัตถุดิบขึ้นไปบริเวณด้านข้างของกระทะได้
เมนูที่เหมาะกับ Wok เช่น
- ผัดผัก
- ผัดกะเพรา
- ข้าวผัด
- ผัดหมี่
- ผัดซีอิ๊ว
- ผัดไทย
- อาหารจีนประเภทผัด
กระทะชนิดนี้จึงเป็นอุปกรณ์สำคัญในครัวไทยและครัวเอเชียจำนวนมาก
กระทะเคลือบสารกันติด
กระทะเคลือบสารกันติดได้รับความนิยมในครัวเรือน เพราะอาหารติดกระทะได้ยากและทำความสะอาดง่าย
เหมาะกับอาหาร เช่น
🍳 ไข่ดาว
🥚 ไข่เจียว
🥞 แพนเค้ก
🐟 ปลา
🥩 เนื้อสัตว์
ข้อควรระวังคือไม่ควรใช้ความร้อนสูงเกินกว่าที่ผู้ผลิตกำหนด และควรใช้เครื่องมือที่เหมาะสมเพื่อหลีกเลี่ยงการขูดหรือทำลายผิวเคลือบ
กระทะเหล็ก
กระทะเหล็กเป็นที่นิยมในร้านอาหารและผู้ที่ชื่นชอบการทำอาหารด้วยไฟแรง มีคุณสมบัติในการรับความร้อนได้ดีและสามารถใช้กับเมนูผัดหรือทอดได้หลากหลาย
กระทะเหล็กบางประเภทต้องผ่านกระบวนการ Seasoning เพื่อสร้างชั้นผิวที่ช่วยลดการติดของอาหารและช่วยป้องกันสนิม
หลังใช้งานควรทำความสะอาดและเช็ดให้แห้งอย่างเหมาะสม
กระทะสเตนเลส
กระทะสเตนเลสมีความทนทานและไม่เกิดสนิมง่าย เหมาะกับการปรุงอาหารหลากหลายประเภท
จุดเด่น ได้แก่
- ทนความร้อน
- แข็งแรง
- ทำความสะอาดได้ง่าย
- ไม่ต้องดูแลชั้น Seasoning เหมือนกระทะเหล็ก
- เหมาะกับการทำอาหารหลายรูปแบบ
อย่างไรก็ตาม อาหารบางชนิดอาจติดกระทะได้ง่ายกว่ากระทะเคลือบ จึงต้องควบคุมอุณหภูมิและปริมาณน้ำมันให้เหมาะสม
กระทะเหล็กหล่อ
กระทะเหล็กหล่อ (Cast Iron) มีน้ำหนักมากและสามารถเก็บความร้อนได้ดี เหมาะกับเมนูที่ต้องการความร้อนสม่ำเสมอ เช่น
- สเต็ก
- ไก่อบ
- ผักย่าง
- ขนมปัง
- อาหารทอด
กระทะประเภทนี้ต้องดูแลเรื่องความชื้นและสนิม รวมถึงควรบำรุงผิวกระทะตามคำแนะนำของผู้ผลิต
กระทะกับวิธีการปรุงอาหาร
กระทะสามารถใช้กับวิธีปรุงอาหารหลายแบบ
ผัด
ใช้ไฟปานกลางถึงแรงและคนวัตถุดิบอย่างต่อเนื่อง เหมาะกับผัก เนื้อสัตว์ และอาหารประเภทเส้น
ทอด
ใช้กระทะที่มีความลึกเหมาะสมและน้ำมันในปริมาณที่ต้องการ สามารถทอดอาหารได้หลากหลายชนิด
คั่ว
ใช้ความร้อนเพื่อทำให้วัตถุดิบแห้งและเกิดกลิ่นหอม เช่น การคั่วเครื่องเทศหรือถั่ว
จี่
ใช้กระทะสร้างความร้อนบนพื้นผิวอาหาร ทำให้เกิดสีและกลิ่นหอมจากการปรุงด้วยความร้อน
กระทะกับอาหารไทย
กระทะมีความสำคัญอย่างมากในอาหารไทย โดยเฉพาะเมนูผัด
ตัวอย่างเช่น
- ผัดกะเพรา
- ผัดพริกแกง
- ผัดคะน้า
- ผัดผักรวม
- ผัดไทย
- ข้าวผัด
- ผัดซีอิ๊ว
กระทะก้นลึกช่วยให้สามารถผัดด้วยไฟแรงและคลุกวัตถุดิบได้ง่าย
วิธีเลือกกระทะให้เหมาะกับการใช้งาน
ก่อนซื้อกระทะควรพิจารณา
1. เมนูที่ทำเป็นประจำ
หากทำอาหารผัดบ่อย Wok หรือกระทะก้นลึกอาจเหมาะกว่า
2. ประเภทเตา
ควรตรวจสอบว่ากระทะสามารถใช้กับเตาแก๊ส เตาไฟฟ้า หรือเตาแม่เหล็กไฟฟ้าได้หรือไม่
3. ขนาด
สำหรับครอบครัวขนาดเล็ก กระทะประมาณ 20–26 เซนติเมตรอาจเพียงพอ ส่วนครอบครัวใหญ่หรือร้านอาหารอาจต้องใช้กระทะขนาดใหญ่กว่า
4. น้ำหนัก
กระทะเหล็กหล่อมีน้ำหนักมาก ในขณะที่กระทะอะลูมิเนียมหรือกระทะเคลือบบางรุ่นมีน้ำหนักเบากว่า
การดูแลกระทะ
การดูแลขึ้นอยู่กับวัสดุของกระทะ
กระทะเคลือบควรหลีกเลี่ยงอุปกรณ์ที่สามารถขูดผิวเคลือบ
กระทะเหล็กควรเช็ดให้แห้งหลังล้าง และดูแลชั้น Seasoning อย่างเหมาะสม
กระทะสเตนเลสควรทำความสะอาดคราบอาหารหลังใช้งาน และหลีกเลี่ยงการปล่อยคราบติดอยู่เป็นเวลานาน
ส่วนกระทะเหล็กหล่อควรเก็บไว้ในบริเวณที่แห้งเพื่อป้องกันสนิม
กระทะในธุรกิจร้านอาหาร
สำหรับร้านอาหาร กระทะถือเป็นอุปกรณ์หลักที่ต้องเลือกให้เหมาะกับลักษณะธุรกิจ เช่น ร้านอาหารตามสั่งอาจใช้กระทะ Wok สำหรับผัดด้วยไฟแรง ในขณะที่ร้านสเต็กอาจเลือกใช้กระทะเหล็กหล่อหรือกระทะที่สามารถเก็บความร้อนได้ดี
ร้านอาหารที่มีปริมาณการผลิตสูงยังต้องคำนึงถึง
- ความทนทาน
- ขนาด
- น้ำหนัก
- การทำความสะอาด
- ความเข้ากันได้กับเตา
- ความเร็วในการทำอาหาร
การเลือกกระทะที่เหมาะสมจึงช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของครัวและลดเวลาในการเตรียมอาหารได้
สรุป
กระทะ เป็นเครื่องครัวพื้นฐานที่มีความสำคัญทั้งในบ้านและร้านอาหาร สามารถใช้ทำอาหารได้ตั้งแต่การผัด ทอด คั่ว และจี่ ไปจนถึงเมนูที่ต้องใช้ความร้อนสูง
ไม่ว่าจะเป็นกระทะ Wok กระทะเคลือบ กระทะเหล็ก กระทะสเตนเลส หรือกระทะเหล็กหล่อ แต่ละชนิดมีข้อดีและเหมาะกับงานที่แตกต่างกัน การเลือกกระทะจึงควรพิจารณาจากประเภทอาหาร เตาที่ใช้ ขนาด และรูปแบบการทำอาหารเป็นหลัก
แม้กระทะจะเป็นอุปกรณ์ธรรมดาที่พบได้ในแทบทุกครัว แต่ในมือของคนทำอาหารที่มีประสบการณ์ กระทะสามารถเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยเปลี่ยนวัตถุดิบธรรมดาให้กลายเป็นอาหารจานอร่อยได้ครับ
